.svg){kind=small}
Als zelfstandige betaal je belasting op je winst, dat is wat er van je omzet overblijft na aftrekbare beroepskosten. Hoe hoger die kosten, hoe lager je belastbaar inkomen… en dat is precies waarom je liefst zoveel mogelijk kosten inbrengt.
Maar wist je dat je ook kunt kiezen voor forfaitaire kosten? 👀
Wat zijn forfaitaire beroepskosten?
De meeste zelfstandigen kiezen voor werkelijke kosten, maar er is ook een tweede optie: de forfaitaire kosten. (code 1606 – 1657 in je personenbelasting-
- Werkelijke beroepskosten: bewijs met bonnetjes of facturen om je daadwerkelijke kosten af te trekken.
- Forfaitaire beroepskosten: je kosten zijn een vooraf vastgesteld percentage van je brutowinst, zonder administratieve rompslomp.
Beide methodes kies je jaarlijks, maar combineren is strikt verboden. Toch kun je elk jaar opnieuw bepalen wat het voordeligst is.
Hoeveel bedraagt het kostenforfait voor zelfstandigen? 💶
Dat hangt af van welk soort zelfstandige jij bent!
Hieronder vind je een overzichtelijke vergelijkingstabel van de forfaitaire beroepskosten voor zelfstandigen in België, uitgesplitst per categorie en per aanslagjaar. Zo krijg je in één oogopslag het verschil te zien tussen de verschillende regimes.
| Categorie zelfstandige | Aanslagjaar 2026 (inkomstenjaar 2025) | Aanslagjaar 2027 (inkomstenjaar 2026) |
|---|---|---|
| Eenmanszaak in bijberoep of hoofdberoep (geen vrij beroep) | 30% van brutowinst, max. €5.930 | 30% van brutowinst, max. €6.070 |
| Vrij beroep (zorgverlener, advocaat…) | Volgens schijven op je brutobaten na sociale bijdragen en VAPZ, max. €5.210 | Volgens schijven op je brutobaten na sociale bijdragen en VAPZ, max. €5.340 |
| Meewerkende echtgenoot | 5% van beroepsinkomen, max. €5.210 | 5% van beroepsinkomen, max. €5.340 |
1️⃣ Eenmanszaak in bijberoep of hoofdberoep (geen vrij beroep)
Geef je je zelfstandige activiteit aan in VAK XVII van de personenbelasting (nijverheids-, handels- of landbouwondernemingen)?
Dan bedraagt je kostenforfait 30% van je brutowinst, en je sociale bijdragen en je VAPZ gaan er eerst af. Die brutowinst bereken je namelijk door je omzet te verminderen met de aankoop van verkochte handelsgoederen, en daarna ook met je betaalde sociale bijdragen en je VAPZ-premie. Pas op dat resultaat reken je de 30% toe. Je sociale bijdragen en je VAPZ trek je daarnaast nog eens af als kost, want die zitten niet in het forfait.
Opgelet!
Er is een absolute bovengrens voor het kostenforfait. Voor inkomstenjaar 2026 (aanslagjaar 2027) is dat €6.070 op jaarbasis. Die 30% loopt dus tot een brutowinst van €20.233,33, daarboven blijft je forfait op €6.070 staan. Voor inkomstenjaar 2025 lag de grens op €5.930.
Praktisch voorbeeld
Je start met een webshop in bijberoep en draait €30.000 aan omzet. Je hebt voor €10.000 aan handelsgoederen gekocht en €4.500 aan betaalde sociale bijdragen. Daarnaast sloot je ook een vrij aanvullend pensioen (VAPZ) af voor €500.
Je brutowinst is dan €15.000 (omzet- aankoop verkochte handelsgoederen – sociale bijdragen – VAPZ). Daarop mag je 30% kostenforfait toepassen, dus €4.500.
2️⃣ Vrije beroepen
Heb je een vrij beroep, dan geef je je zelfstandige activiteit aan in VAK XVIII van de personenbelasting (baten van vrije beroepen, ambten, posten of andere winstgevende bezigheden).
👩🏼⚕️ Voorbeelden van vrije beroepen zijn dokters, advocaten, kinesisten, architecten…
Indien dit het geval is, dan bereken je het kostenforfait volgens schijven. Ook hier verminder je je brutobaten eerst met je betaalde sociale bijdragen en je VAPZ, en pas daarna pas je de schijven toe:
| Schijf van je brutobaten na sociale bijdragen en VAPZ | Percentage | Cumulatief |
|---|---|---|
| Tot €7.720 | 28,7% | €2.215,64 |
| €7.720 tot €15.340 | 10% | €2.977,64 |
| €15.340 tot €25.530 | 5% | €3.487,14 |
| €25.530 tot €87.291,83 | 3% | €5.340 |
Met een absoluut maximum van €5.340 op jaarbasis voor inkomstenjaar 2026 (aanslagjaar 2027).
Praktisch voorbeeld
Een beginnende advocaat heeft €30.000 omzet in zijn startjaar. Zij heeft gedurende het jaar €4.500 aan sociale bijdragen betaald en een VAPZ ter waarde van €500.
Zij past de schijven niet toe op haar volledige omzet, maar op haar brutobaten na aftrek van haar sociale bijdragen en haar VAPZ, dus op €25.000. Met de schijven hierboven kom je zo op een kostenforfait van €3.460,64. Haar sociale bijdragen van €4.500 en haar VAPZ van €500 trekt ze daarnaast nog eens af als kost, want die zitten niet in het forfait.
| €25.000 basis (brutobaten na sociale bijdragen en VAPZ) | Berekening | Totaal |
|---|---|---|
| Schijf 1 (€7.720) | €7.720 * 28,7% | €2.215,64 |
| Schijf 2 (€7.620) | €7.620 * 10% | €762,00 |
| Schijf 3 (€9.660) | €9.660 * 5% | €483,00 |
| Totale forfaitaire kosten | =€3.460,64 |
3️⃣ Meewerkende echtgenoot
Als meewerkende echtgenoot mag je 5% van je beroepsinkomen na aftrek van je sociale bijdragen als forfaitaire kost inbrengen, met een maximum van €5.340 voor inkomstenjaar 2026. Een stuk lager dus dan met een ander statuut.
Praktisch voorbeeld
Ben je btw-plichtig en wil je btw recupereren? 💰
Dan moet je wel je aankoopfacturen bijhouden!
De btw-administratie werkt niet met een forfait. Wil je btw recupereren, dan moet je hiervoor wel aankoopfacturen verwerken in je boekhouding.
Je kan wél enerzijds btw recupereren via je aankoopfacturen en anderzijds bij het indienen van je personenbelasting wel gebruik maken van het bedrag van de kostenforfait.
Kan ik achteraf beslissen welk systeem ik toepas?
Zeker! Je kan de werkelijke beroepskosten in je boekhouding stoppen en op het einde van het jaar constateren dat de forfaitaire beroepskosten toch hoger uitkomen.
Dan laat je in je aangifte personenbelasting de code van je werkelijke kosten simpelweg leeg. De fiscus past het forfait dan zelf toe. Je hoeft het bedrag van het forfait dus niet zelf in die code te schrijven, en dat is precies waar het vaak fout gaat.
De kans dat de forfaitaire kosten hoger uitvallen dan je werkelijke beroepskosten is redelijk klein. Dat is een nadeel van forfaitaire kosten gebruiken.
Hoe kies ik voor forfaitaire kosten in mijn boekhouding?
Door in je aangifte personenbelasting geen werkelijke kosten in te vullen. Laat je die code leeg, dan kent de fiscus je het forfait automatisch toe. Vul je er wel een bedrag in, dan rekent de fiscus met dat bedrag, ook als het forfait hoger zou zijn.
Voor VAK XVII van de personenbelasting (nijverheids-, handels- of landbouwondernemingen) spreken we over code 1606.
Voor VAK XVIII van de personenbelasting (baten van vrije beroepen, ambten, posten of andere winstgevende bezigheden) spreken we over code 1657.
Kan ik forfaitaire kosten gebruiken met Dexxter?
Ja. Bij de laatste stap van je aangifte personenbelasting vergelijkt Dexxter je werkelijke beroepskosten automatisch met het kostenforfait waarop je recht hebt.
Is het forfait voordeliger, dan vult Dexxter je werkelijke kosten niet in bij code 1606 (VAK XVII) of code 1657 (VAK XVIII). Enkel zo past de fiscus het hogere forfait toe. Je krijgt daarbij een melding die uitlegt waarom die code leeg blijft.
Zijn je werkelijke kosten even hoog of hoger, dan verandert er niets en vult Dexxter ze gewoon in. Wil je toch je werkelijke kosten tonen terwijl het forfait voordeliger is, dan kan dat met een schakelaar, met een waarschuwing erbij dat je daar geld op verliest.
Twee dingen blijven wel gelden. Je moet je aankoopfacturen nog altijd bijhouden als je btw wil recupereren, want de btw-administratie kent geen forfait. En je betaalde sociale bijdragen mag je nog steeds apart aangeven naast het forfait, daar houdt Dexxter rekening mee.
Advies van een boekhouder
“De fiscus kiest niet automatisch het voordeligste systeem voor jou, en dat is precies waarom Dexxter die vergelijking zelf maakt bij het indienen van je aangifte. Voor de meeste eenmanszaken met wat kosten blijft werken met werkelijke kosten trouwens voordeliger.“
Conclusie?
Het forfait is niet altijd voordelig, want het bedraagt maximaal 30% van je brutowinst met een streng maximumbedrag. Wie veel kosten heeft, komt met werkelijke kosten bijna altijd beter uit.
Maar voor wie weinig kosten heeft, is het net omgekeerd. En daar loopt het vaak fout: vul je werkelijke kosten in die lager zijn dan het forfait, dan rekent de fiscus met dat lagere bedrag. Dexxter vergelijkt de twee automatisch bij het indienen van je aangifte, dus die vergelijking hoef je zelf niet te maken.
Veelgestelde vragen over forfaitaire kosten
Wie kan gebruik maken van forfaitaire kosten?
Alle zelfstandigen, maar ze zijn het handigste bij:
- Starters die nog geen grote investeringen doen.
- Eenmanszaken en zelfstandigen die weinig kosten hebben.
- Zelfstandigen die administratie willen beperken.
Kan ik btw terugvorderen bij forfaitaire kosten?
Ja en nee, de btw-administratie kent geen forfait: als je btw wilt recupereren, moet je wel je aankoopfacturen bijhouden en inboeken. Met andere woorden: om btw terug te krijgen, registreer je alsnog je werkelijke aankopen.
Je kunt wél tegelijkertijd het forfait voor de inkomstenbelasting toepassen. Je kan enerzijds btw recupereren via je aankoopfacturen en anderzijds bij het indienen van je personenbelasting gaan voor het bedrag van het kostenforfait. Voor de belasting geldt dus het forfait, maar je administratie moet wel volledig zijn voor de btw.
Hoe geef ik het forfait aan in mijn belastingaangifte?
Je hoeft het forfait niet zelf te berekenen en niet zelf in te vullen. Laat de code van je werkelijke kosten leeg, dan past de fiscus het forfait toe. Vul je er wel een bedrag in dat lager is dan het forfait, dan rekent de fiscus met dat lagere bedrag en verlies je geld. Dexxter vergelijkt de twee automatisch bij het indienen van je aangifte.
Welk vak precies?
- VAK XVII (code 1606) van de personenbelasting voor nijverheids-, handels- of landbouwondernemingen.
- VAK XVIII (code 1657) van de personenbelasting voor baten van vrije beroepen, ambten, posten of andere winstgevende bezigheden
